Mình đến với nghề ghostwriting một cách khá tình cờ. Dù rất thích sách, nhưng trước đây mình chưa từng nghĩ sẽ có ngày tự tay hoàn thiện một bản thảo sách. Khi chọn đi theo con đường viết lách, mục tiêu ban đầu của mình là viết thương mại và dịch sách. Mình cũng từng nghe đến khái niệm chấp bút và có lúc thử tìm hiểu, nhưng rồi đều bỏ ngang vì cảm thấy có lẽ đây là một công việc quá sức. Mãi đến khi nhận lời chấp bút cuốn sách đầu tiên cùng tác giả Hải Dương, mình mới quyết định đi sâu hơn và gắn bó với công việc này.
Sau gần hai năm làm công việc chấp bút, nhìn lại hành trình đã qua, mình nhận ra có những điều tưởng rất nhỏ mà lại vô cùng quan trọng với người mới bắt đầu nghiệp ghostwriting. Mình kể ra ở đây, hy vọng sẽ giúp ích cho bạn nếu bạn cũng đang muốn thử sức với công việc này.
1. Chuẩn bị sẵn những kỹ năng cần thiết khi làm ghostwriting
Mình nghĩ lợi thế lớn nhất giúp mình dễ dàng bắt đầu với công việc ghostwriting là đã có nền tảng viết lách vững vàng. Trước khi thử sức với chấp bút, mình từng có thời gian dài viết bài cho báo, các trang tin, nội dung thương mại và cả biên dịch Anh – Việt. Dù mỗi mảng đều có đặc thù riêng, nhưng tất cả đều giúp mình rèn được tư duy viết rõ ràng, logic và linh hoạt trong cách dùng từ.
Những kỹ năng đó đã trở thành bước đệm quan trọng khi mình nhận dự án chấp bút đầu tiên. Và rõ ràng, viết tốt luôn là yếu tố quan trọng hàng đầu nếu bạn muốn theo đuổi nghề này một cách nghiêm túc.
Bên cạnh kỹ năng viết, công việc ghostwriting còn đòi hỏi nhiều kỹ năng khác như phỏng vấn, lắng nghe, phân tích thông tin,… mà mình có chia sẻ cụ thể trong bài viết về những thử thách mà một người viết chấp bút thường gặp phải. Bạn có thể đọc để hiểu rõ hơn nhé!
2. Cách tìm kiếm khách hàng đầu tiên khi làm ghostwriting
Để bắt đầu với nghề ghostwriting, việc tìm được khách hàng đầu tiên là một cột mốc rất quan trọng.
2.1. Chủ động tìm khách
Phần lớn các dự án chấp bút mình từng làm đều đến từ sự kết nối của người quen. Nhưng mình có được điều đó không phải chỉ nhờ may mắn, mà là nhờ mình đã chủ động xây dựng, nuôi dưỡng những mối quan hệ liên quan đến viết lách và xuất bản từ trước.
Trước khi bắt tay thực hiện cuốn sách đầu tiên qua lời giới thiệu của tác giả Hải Dương, mình từng chủ động liên hệ với một người chị khác trong nghề để thử sức qua vài cuốn sách về kinh tế, tài chính. Nhưng mình chỉ dám thử để biết rồi dừng lại, vì mình hiểu bản thân chưa đủ giỏi để hoàn thiện trọn vẹn một cuốn sách chuyên sâu như thế.
Mặc dù vậy, những lần thử ấy vẫn giúp mình phần nào hiểu thêm về quy trình viết sách – thứ rất khác so với với việc viết thương mại. Quan trọng hơn, đó cũng là cách mình cho chị thấy rằng mình quan tâm và có khả năng viết chấp bút, từ đó chị mới sẵn sàng liên hệ lại khi thấy có dự án phù hợp với mình.
Thực tế, ngày càng có nhiều tác giả chọn tự xuất bản, kéo theo nhu cầu tìm người chấp bút cũng tăng. Nếu bạn tự tin vào khả năng viết của bản thân, đặc biệt là có hiểu biết nhất định trong một lĩnh vực cụ thể, hãy cứ mạnh dạn kết nối với những người có kinh nghiệm trong ngành. Vì biết đâu, chỉ một lời đề xuất đúng lúc cũng có thể mở ra cho bạn cơ hội đầu tiên bước chân vào thế giới của nghề ghostwriting.
Gợi ý:
Quy trình viết sách hộ diễn ra như thế nào?
Xuất bản sách có lợi cho việc xây dựng thương hiệu cá nhân không?
4 tiêu chí chọn thuê dịch vụ viết sách hộ để cuốn sách của bạn sớm đến tay độc giả
2.2. … và để khách chủ động tìm đến mình
Nhưng nếu cứ “chủ động” nhắn tin hỏi việc mãi thì lại thành “bị động”, vì không phải lúc nào người khác cũng có sẵn dự án cho bạn làm. Muốn gắn bó lâu dài với nghề ghostwriting, cách bền vững nhất là để khách hàng tự tìm đến. Đó cũng là lý do mình chọn tham gia vào đội ngũ án thư và bắt đầu chia sẻ những trải nghiệm khi làm chấp bút.
Dù viết thương mại hay viết sách, thì việc cho người khác thấy mình đang làm gì, hiểu biết về nghề ra sao và khả năng nằm ở mức độ nào vẫn là điều vô cùng quan trọng. Có thể những chia sẻ như vậy không giúp bạn tìm được khách ngay, nhưng sẽ khiến họ nhớ đến bạn và chủ động liên hệ nếu thấy cách viết của bạn hợp “gu”.
3. Làm portfolio thế nào khi không được phép công khai sản phẩm?
Một trong những điều khoản gần như luôn có trong hợp đồng chấp bút là “bảo mật thông tin”. Tức là khách hàng trả tiền để bạn viết thay, nhưng bạn không được phép công khai mình là người viết. Điều này khiến nhiều người mới vào nghề ghostwriting hay thắc mắc: “Làm sao để khách hàng tin mình có khả năng nếu không được khoe sản phẩm?”
Mình cũng từng bối rối như vậy. Nhưng nhờ kinh nghiệm cá nhân, cộng thêm lời khuyên từ những người đi trước, mình nhận ra rằng bạn không cần phải cho khách thấy cụ thể bạn từng viết gì. Quan trọng là bạn chứng minh được mình phù hợp với yêu cầu của họ bằng một số cách linh hoạt như:
- Cho khách đọc và cảm nhận giọng văn của bạn qua các bài viết có sẵn trên blog, mạng xã hội cá nhân hoặc chính cuốn sách mà bạn đã tự xuất bản.
- Viết thử một đoạn ngắn dựa trên đề tài khách đang muốn làm, kết hợp tư vấn thêm vài điều về xuất bản sách. Nếu bạn hiểu về hành trình xuất bản và biết cách tư vấn khéo léo, khách sẽ dễ tin tưởng và lựa chọn bạn đồng hành.
- Mô tả những dự án bạn từng làm mà không tiết lộ nội dung cụ thể, chẳng hạn: “Tôi từng hoàn thiện một bản thảo tự truyện 40.000 từ cho một bác sĩ nha khoa, theo phong cách nhẹ nhàng, truyền cảm hứng.”
Là người viết ẩn danh, ghostwriter không cần xuất hiện ở trang bìa, nhưng vẫn góp phần rất quan trọng trong hành trình đưa câu chuyện của khách hàng đến độc giả. Nếu bạn thấy hứng thú với việc đứng ở phía sau, lắng nghe câu chuyện của người khác và sẵn sàng giúp họ sắp xếp lại câu chuyện bằng con chữ, đừng ngại bắt đầu sự nghiệp ghostwriting với những chia sẻ trên đây của mình nhé!
Tác giả bài viết: Ngọc Ánh