Đầu năm 2024, mình nhận lời chấp bút cuốn sách đầu tiên cùng tác giả Hải Dương – founder của án thư. Đến giữa năm 2025, chúng mình đã hoàn thiện một vài cuốn sách cho khách hàng ở nhiều độ tuổi và nghề nghiệp, từ bác sĩ, lập trình viên và cả giám đốc doanh nghiệp. Dù xuất phát điểm mỗi người một khác, nhưng tất cả đều có điểm chung là khi tìm đến chúng mình, họ chưa hề biết làm sao để tự xuất bản một cuốn sách. Nếu bạn cũng đang loay hoay ở điểm bắt đầu ấy, 7 bước tự xuất bản sách a-z dưới đây hẳn sẽ là thứ bạn cần.
1. Bắt đầu từ một ý tưởng giản đơn
Đừng vội nghĩ rằng chỉ có nhà văn, tác giả chuyên nghiệp hay người có trí tưởng tượng phi thường mới có thể viết và xuất bản sách. Thực tế, phần lớn khách hàng từng tìm đến chúng mình đều là những người rất đỗi bình thường, xuất bản sách chỉ với mong muốn đơn giản là lưu giữ lại câu chuyện cuộc đời họ.
Chẳng hạn, có cậu bạn học sinh cấp 3 viết sách như một món quà cho chính mình và lưu giữ lại những kỷ niệm tuổi 17 đáng nhớ khi vừa miệt mài học ở trường, vừa tự mày mò học lập trình để nuôi dưỡng đam mê. Hay một khách hàng khác từng trải qua tuổi thơ nhiều khó khăn, nay là bác sĩ kiêm doanh nhân thành đạt, viết sách để chia sẻ kinh nghiệm và truyền động lực cho những bạn trẻ có hoàn cảnh giống anh ngày trước.
Không ai trong số họ bắt đầu với mục tiêu trở thành tác giả “bestseller”. Họ viết đơn giản vì có điều muốn kể.
Tất nhiên, nếu bạn là người sở hữu trí tưởng tượng phong phú và có cả một thế giới giả tưởng trong đầu, bạn vẫn có thể viết và xuất bản chúng thành sách. Điều mình muốn nói là xuất bản sách không đòi hỏi bạn phải là một ai đó “đặc biệt”. Chỉ cần bạn có câu chuyện và mong muốn được kể lại chúng, thì phần còn lại trong hành trình xuất bản sách a-z sẽ dần hiện ra rõ ràng.
2. Lên đề cương và viết bản thảo
Trước khi viết bất cứ một cuốn sách nào, việc đầu tiên mình làm sau khi trao đổi xong ý tưởng với khách hàng luôn là cùng khách xây dựng một đề cương chi tiết. Đề cương cũng giống như một tấm bản đồ, không có nó, bạn vẫn có thể bắt đầu chuyến đi nhưng rất dễ lạc hướng, khiến bản thảo mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành.
Ngược lại, một đề cương rõ ràng sẽ giúp bạn định hình toàn bộ nội dung cuốn sách, sắp xếp vị trí các chương mục sao cho logic và biết đâu là thông điệp chính cần đào sâu, từ đó chỉ cần tập trung viết bản thảo mà không cần sửa quá nhiều.
Nếu quỹ thời gian cho phép và tự tin với khả năng viết lách của mình, bạn có thể tự hoàn thiện việc lên đề cương và viết bản thảo. Nhưng nếu vẫn còn loay hoay trong cách triển khai ý tưởng hoặc đơn giản là muốn tiết kiệm thời gian cho công việc chính, thuê dịch vụ chấp bút sách như án thư sẽ là một lựa chọn đáng cân nhắc.
3. Biên tập
Biên tập là một trong những bước không thể thiếu nếu bạn muốn bản thảo của mình thực sự sẵn sàng để xuất bản. Biên tập thường bao gồm rà soát chính tả, dấu câu, cách dùng từ,… nhưng đôi khi cũng sẽ phải chỉnh sửa nội dung nếu bản thảo ban đầu chưa đảm bảo.
Bên cạnh chấp bút và hỗ trợ khách hàng xuất bản sách a-z, mình và đội ngũ án thư cũng không ít lần được giao nhiệm vụ biên tập bản thảo mà khách đã tự hoàn thiện. Mình nhớ có lần biên tập một bản thảo sách về chủ đề phát triển bản thân, dù nội dung rất tiềm năng nhưng do viết vội nên cuốn sách còn rất nhiều chỗ bị lặp ý, rối ý, chưa đúng chuẩn sách xuất bản. Do đó, chúng mình đã phải dành thời gian để tư vấn và chỉnh sửa lại nội dung cho tác giả.
Dù là sửa lỗi chính tả, câu cú hay điều chỉnh về nội dung, biên tập luôn đóng vai trò quan trọng giúp cuốn sách của bạn trở nên chỉn chu, mạch lạc và thuyết phục hơn trong mắt người đọc. Thế nên, nếu bạn đang chuẩn bị tự xuất bản sách a-z, đừng bỏ qua bước biên tập trước khi gửi bản thảo đi nhé!
Gợi ý:
“Hiểu về trái tim” – Hiểu mình để sống đời hạnh phúc
“Đại dương đen” và bí mật đằng sau căn bệnh trầm cảm
4. Xin giấy phép xuất bản
Một bước không thể thiếu nếu bạn muốn phát hành sách hợp pháp tại Việt Nam là xin giấy phép xuất bản. Dù bạn tự viết hay thuê chấp bút, bản thảo cuối cùng vẫn cần được kiểm duyệt bởi nhà xuất bản (ví dụ NXB Trẻ, NXB Phụ nữ, NXB Nhà Văn,…) để đảm bảo nội dung phù hợp, không có các tình tiết xuyên tạc hoặc trái pháp luật.
Không ít tác giả lần đầu tự xuất bản sách a-z thường gặp rắc rối ở bước này vì thiếu hiểu biết về hồ sơ, quy trình, thời gian… Vì vậy, trường hợp bạn cảm thấy không chắc chắn, đừng ngại tìm đến các đơn vị có kinh nghiệm như án thư để được hỗ trợ xin giấy phép một cách nhanh chóng nhất.
5. Dàn trang và thiết kế bìa
Trong lúc chờ hoàn tất thủ tục xin giấy phép xuất bản, bạn có thể tranh thủ tiến hành dàn trang và thiết kế bìa. Dàn trang sẽ đảm bảo phần nội dung được trình bày chỉn chu, dễ đọc, tạo cảm giác thoải mái cho độc giả khi lướt qua từng trang sách. Trong khi đó, bìa sách lại là “gương mặt đại diện”, không chỉ cần bắt mắt mà còn cần truyền tải đúng tinh thần nội dung bên trong.
Tương tự bước viết bản thảo, nếu tự tin vào khả năng vẽ và thiết kế của bản thân, bạn hoàn toàn có thể tự dàn trang và vẽ bìa. Nhưng nếu không, việc tìm đến một đơn vị thiết kế chuyên nghiệp sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và đảm bảo sản phẩm cuối cùng thu hút, chỉn chu hơn rất nhiều.
6. In ấn
Thông thường, khi khách hàng sử dụng dịch vụ chấp bút và xuất bản sách a-z của án thư, chúng mình sẽ hỗ trợ khách cả khâu tìm kiếm nhà in uy tín để đảm bảo chất lượng sách sau khi xuất bản. Tuy nhiên, nếu chọn tự mình thực hiện mọi bước, bạn hoàn toàn có thể chủ động liên hệ làm việc với các nhà phát hành sách hoặc đơn vị in ấn bên ngoài.
7. Phát hành và truyền thông
Có sách rồi, vậy làm sao để đưa sách đến tay độc giả? Chắc chắn là bạn cần phát hành và truyền thông cho cuốn sách của mình. Thường thì tác giả tự xuất bản sách a-z cũng sẽ tự quảng bá cuốn sách thông qua Facebook, Zalo, hay website cá nhân. Còn với các khách hàng sử dụng dịch vụ chấp bút sách của án thư, chúng mình luôn hỗ trợ truyền thông sách trên tất cả các kênh của án thư sau khi sách ra mắt.
Ngoài ra, nếu bạn mong muốn cuốn sách của mình được nhiều độc giả biết đến, bạn có thể cân nhắc sử dụng dịch vụ truyền thông sách chuyên nghiệp, giống như cách án thư đã truyền thông cho các cuốn sách Ông Quới, Nước mắt hoa anh đào,… Đây đều là những cuốn sách đã được các tác giả tự hoàn thiện và xuất bản thành công. Trong giai đoạn hậu xuất bản, dịch vụ truyền thông sách của án thư đóng vai trò là cầu nối giúp đưa cuốn sách đến gần hơn với đối tượng độc giả tiềm năng, đồng thời thu hút nhiều sự quan tâm hơn từ cộng đồng những người yêu sách.
Tự xuất bản sách a-z tưởng chừng là một hành trình phức tạp, nhưng khi bạn nắm rõ từng bước, mọi thứ sẽ trở nên rõ ràng và dễ thực hiện hơn rất nhiều. Dù bạn đang ấp ủ ý tưởng cho ra mắt một cuốn tự truyện, sách chuyên ngành hay chuyện tưởng tượng ly kỳ, chỉ cần bắt đầu với từng bước tự xuất bản sách a-z được giới thiệu trong bài, hành trình xuất bản sách của bạn chắc chắn sẽ là một trải nghiệm đáng nhớ.
Tác giả bài viết: Ngọc Ánh
Cố vấn nội dung: Hải Dương