“Ai cũng là diễn viên trên sân khấu của đời mình.” Đây là một câu văn mình cực kỳ tâm đắc khi đọc tác phẩm “Số đỏ” của Nguyễn Trọng Phụng. Nó có ý nghĩa rằng đôi lúc chúng ta cần “đeo mặt nạ” để đối nhân xử thế, nhưng không đánh mất giá trị thực sự của bản thân.
Với mình, phần lớn các tác phẩm văn học Việt Nam, đặc biệt là tiểu thuyết đều ít nhiều có những bài học nhân văn và hướng người đọc đến giá trị sống tốt đẹp. Dưới đây là 10 cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay mà mình đã tổng hợp lại dựa trên trải nghiệm cá nhân và tham khảo ý kiến của bạn bè.
1. Người đi vắng – Nguyễn Bình Phương
“Người đi vắng” là một cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay kể về một gia đình ba thế hệ tại làng quê. Gia đình gồm có ông cụ Điển, ông Điều và những người con Muôn, Thắng, Hoàn, Kỷ, Sơn và Yến. Một ngày nọ, Hoàn là vợ của Thắng bỗng gặp tai nạn và hôn mê, cuộc sống của gia đình và mọi người xung quanh bắt đầu bị đảo lộn.
Xuyên chuốt câu chuyện, hầu hết các nhân vật dần trở thành “người đi vắng”.
Chẳng hạn như, Thắng và Hoàn là một cặp vợ chồng không hạnh phúc, họ vắng mặt trong mối quan hệ hôn nhân. Lúc Hoàn gặp tai nạn và hôn mê, đối với mọi người cô đã đi vắng. Hay sau khi gặp nhiều biến cố, ông Điều hay ngồi thẫn thờ và không quan tâm đến cuộc sống hiện tại, vậy là ông đã đi vắng. Càng đọc, mình càng thấm thía nhan đề mà tác giả Nguyễn Bình Phương đặt cho tác phẩm.
2. Lan Hữu – Nhượng Tống
Bên cạnh “Mùa hè không tên” của Nguyễn Nhật Ánh, “Lan Hữu” của Nhượng Tống cũng là một cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay đáng đọc về mối tình đầu. Câu chuyện kể về chàng thư sinh mười sáu tuổi hiền lành tên Ngọc. Ban đầu, Ngọc phải lòng Mai Hữu. Sau đó, Lan xuất hiện và Ngọc bắt đầu bị giằng xé giữa tình cảm của hai cô gái.
Với mình, tình yêu trong “Lan Hữu” là sự đồng điệu giữa hai tâm hồn tươi trẻ. Tình cảm ấy thuần khiết và không bị nhuốm màu bởi dục vọng. Xuyên suốt tác phẩm, mình như được đắm chìm trong những cung bậc cảm xúc của tình yêu: từ nhớ nhung, đau khổ, hờn giận cho đến tiếc nuối.
Gợi ý:
Làm thế nào để bắt đầu viết nhật ký?
7 lưu ý xuất bản sách giúp bạn rút ngắn thời gian thực hiện
án thư là gì? Khám phá không gian dành riêng cho người yêu sách
3. Chùa đàn – Nguyễn Tuân
Lúc học cấp Hai, mình đã đọc “Chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân và biết rằng ngòi bút của ông luôn hướng đến cái đẹp. Sau này khi đọc “Chùa Đàn”, mình lại cảm nhận thêm được sắc thái bi thương xuyên suốt tác phẩm, dù tác giả vẫn giữ quan niệm hướng tới cái đẹp, cái tuyệt mĩ.
Chẳng hạn như có một anh Bá Nhỡ dám đàn lên khúc ca đẹp nhất của đời người, dù biết cây đàn có lời nguyền ấy sẽ giết chết anh ở nhịp điệu cuối cùng. Hay có một cô Tơ tiếng tăm lừng lẫy thề rằng mình sẽ không hát nữa, trừ phi có người dám chơi cây đàn có lời nguyền của chồng cô,…
4. Số đỏ – Vũ Trọng Phụng
Mình biết đến tác giả Vũ Trọng Phụng từ hồi lớp 11. Lúc đó, mình được học một đoạn trích trong tác phẩm có tên là “Hạnh phúc của một tang gia” và cùng các bạn trong lớp đóng kịch.
Cho đến bây giờ, mình vẫn ấn tượng với văn phong hài hước mà đầy tính châm biếm của tác giả. Vào thời đại ấy, nếu phần lớn các tác phẩm đều chìm trong sự khổ não, thì cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay “Số đỏ” lại nổi lên như một tiếng cười chế giễu những thói hư tật xấu của xã hội.
Qua câu chuyện về các nhân vật Xuân tóc đỏ, cụ cố Hồng, cô Ánh Tuyết,… cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay này đã phản ánh chân thực thời đại mà tác giả đang sống. Đó là nơi con người ta đặt danh vọng, quyền lực lên trên hết và coi thường tình thân.
Khi đọc tác phẩm này, mình lại nhớ đến “Ông Quới”, cũng là một tác phẩm buồn phản ánh những câu chuyện trần trụi về gia đình và xã hội. Câu chuyện kể về mối quan hệ giữa ông Quới với chú chó tên Bun, với những người con và hàng xóm xung quanh.
5. Tiêu Sơn Tráng Sĩ – Khái Hưng
Nhà văn Khái Hưng tên thật là Trần Khánh Giư, là một gương mặt tiêu biểu của Tự lực văn đoàn. “Tiêu Sơn Tráng Sĩ” được xem là tác phẩm dài và công phu nhất trong sự nghiệp văn chương của tác giả.
Tiểu thuyết Việt Nam hay “Tiêu Sơn Tráng Sĩ” lấy bối cảnh vào thời Lê mạt Nguyễn sơ, xoay quanh hoạt động của đảng Tiêu Sơn phò Lê với mục tiêu chống lại triều Tây Sơn. Khi đọc truyện, chắc hẳn bạn sẽ ngạc nhiên khi tác giả chọn viết về những nhân vật vốn không quá nổi bật trong lịch sử chính thống. Nào là chí sĩ Nhị Nương, Trần Ngọc Quang, Phạm Thái,… họ đều là những người tôn phò nhà Lê khi nhà Tây Sơn lên trị vì.
6. Tố Tâm – Hoàng Ngọc Phách
“Tố Tâm” được xem là tiểu thuyết tâm lý đầu tiên của Việt Nam, và cũng là tiểu thuyết quốc ngữ đầu tiên ở miền Bắc nước ta. Tác phẩm kể về mối tình giữa nhà văn Đạm Thủy và Lan (hay còn gọi là Tố Tâm). Tố Tâm yêu Đạm Thủy qua lời văn của chàng, dẫu hai người chưa từng gặp gỡ. Tình yêu của họ tuy đẹp nhưng gặp nhiều trắc trở, đó là sự ngăn cản của gia đình, những ràng buộc tư tưởng phong kiến,…
Nếu đã đọc “Nước mắt hoa mai anh đào”, bạn sẽ thấy một tình yêu với khởi đầu bi thương nhưng kết thúc có hậu. Còn ở “Tố Tâm” thì lại khác, tình yêu chỉ toàn đau khổ từ đầu chí cuối.
7. Thời xa vắng – Lê Lựu
Tiểu thuyết Việt Nam hay “Thời xa vắng” được xuất bản năm 1986, kể về cuộc đời của Giang Minh Sài – chàng nông dân học giỏi, là niềm tự hào của gia đình. Tuy nhiên, anh không có tự do, luôn bị ba mẹ ép buộc làm những điều mà họ cho là tốt nhất. Năm mười hai tuổi, anh bị ép cưới Tuyết dù không yêu cô. Cả hai phải trải qua cuộc sống hôn nhân đầy ngột ngạt.
Rồi mọi chuyện thay đổi khi Sài bắt đầu yêu một cô gái khác tên Hương. Sau đó anh trốn gia đình vào miền Nam để đi theo tiếng gọi của tình yêu. Tưởng hạnh phúc sẽ kéo dài lâu, nhưng rồi hàng loạt biến cố ập đến làm anh đau đớn và quay trở về quê hương.
Với mình, Sài là một nhân vật vừa đáng thương vừa đáng trách. Anh khao khát tự do, nhưng vì bị tư tưởng cũ kìm kẹp mà không dám đấu tranh cho chính mình. Qua tác phẩm Lê Lựu, mình thấm thía được thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm: “Con người nên được sống là chính mình, chứ không bằng những giá trị áp đặt bởi xã hội.”
Nhà văn Nga Leonid Leonov đã từng viết: “Mỗi tác phẩm phải là một phát minh về hình thức và một khám phá và nội dung.” Thật vậy, mỗi lần giở từng trang sách, mình như hòa mình vào một thế giới khác, cảm nhận trọn vẹn từng nhân vật, câu chuyện và bài học. Nếu mỗi cuốn tiểu thuyết Việt Nam hay này là một “thế giới”, vậy thì độc giả sẽ là người khám phá và chiêm nghiệm thế giới đó.
Tác giả bài viết: Huỳnh Ngọc