Thuở ấu thơ, mùa hè luôn là quãng thời gian đặc biệt. Đó là lúc ta không cần vật lộn với đống sách vở, mà có thể thảnh thơi vui đùa cùng bè bạn. Thế nhưng, khi ta lớn lên, mùa hè chỉ là một chuỗi những ngày bình thường, giống như bao mùa khác trong năm. May mắn thay, từng trang sách “Mùa hè không tên” của Nguyễn Nhật Ánh đã đưa mình trở về ngày tháng xưa cũ ấy, để được làm đứa trẻ vô tư đón mùa hè.
1. Nhan đề độc đáo của tác phẩm
Sau “Hạ đỏ” và “Bảy bước tới mùa hè”, không khí mùa hoa phượng vĩ một lần nữa rộn ràng trong tác phẩm “Mùa hè không tên” của Nguyễn Nhật Ánh. Ngay từ lần đầu nghe đến cuốn sách, mình cảm thấy bất ngờ bởi nhan đề khá độc đáo. Thực ra, qua cái tên ấy, tác giả cũng muốn khẳng định đây là một mùa hè đặc biệt, khắc sâu trong ký ức của Khang – nhân vật chính của truyện. Quãng thời gian ấy không chỉ đầy ắp niềm vui buồn, mà còn là bước ngoặt để mỗi nhân vật trong truyện có cái nhìn khác về cuộc sống.
Cuốn sách “Mùa hè không tên” dày 300 trang, được chia làm hai phần: Phần đầu gồm 79 mẩu chuyện nhỏ diễn ra tại làng Đo Đo – nơi tác giả sinh ra và lớn lên. Những mảnh đời, câu chuyện hay con người miền quê được kể lại dưới góc nhìn của nhân vật Khang. Phần sau là 4 phụ lục kể về những ngày tháng sau khi bọn trẻ đã trưởng thành.
2. Những mẩu chuyện vụn vặt của bọn trẻ
Dưới ngòi bút tài tình của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, hình ảnh trẻ con bao giờ cũng hiện lên với nét ngây ngô và trong sáng. Chẳng hạn như chuyện thằng Khang thích con Nhàn, rồi thằng Chỉnh chặn đường đòi quánh thằng Khang vì cái tội con Nhàn thích thằng Khang. Buồn cười hơn nữa là thằng Khang lại ngây thơ tin lời của người lớn: “Sau này mày làm rể bác nghe!”.
Không chỉ vậy, bọn trẻ còn mong cô giáo ốm để được nghỉ học, rồi đến thăm cô để hái trộm trái cây trong vườn. Chầm chậm lật từng trang sách, mình cảm thấy xúc động bởi những câu chuyện vừa lạ vừa quen. Hóa ra, tuổi thơ của chúng mình đã từng dữ dội như thế.
Đâu chỉ nghịch ngợm và hồn nhiên, đôi lúc bọn trẻ cũng có phần nhạy cảm và tinh tế. Con Nhàn dù chứng kiến cảnh ba đánh mắng mẹ mỗi ngày mà vẫn không thù ghét ông. Thằng Túc vì thương ba ốm nên đi trộm gà nấu cháo cho ông ăn, rồi làm thuê trả nợ cho thím Lài. Còn thằng Tí dù thương mẹ vô cùng, nhưng vì thấu hiểu nỗi cô đơn của ba mà ủng hộ ông đi thêm bước nữa.
Lại có lúc, thằng Khang bất chợt hỏi một câu vu vơ nhưng ám ảnh đến nhói lòng: “Sao người lớn làm điều gì cũng không nghĩ đến trẻ con hả cậu? Nếu nghĩ đến, có lẽ họ sẽ không làm những chuyện sai trái”.
Xuyên suốt từng mẩu chuyện trong sách, đôi lúc mình bật cười vì những lời nói hay hành động ngây ngô của bọn trẻ. Lại có lúc mình xúc động vì những suy nghĩ đầy sâu sắc của chúng. “Mùa hè không tên” kể về tuổi thơ, nhưng không chỉ dừng lại ở những buổi rong chơi hay trận đòn răn dạy của ba mẹ. Ẩn sâu sự ngây thơ của trẻ con là những trăn trở về cái đúng – sai trong một thế giới chưa hoàn thiện. Mình còn nhận ra, dẫu bọn trẻ có phải đối mặt với những va vấp của cuộc đời, chúng vẫn giàu lòng trắc ẩn và yêu thương lẫn nhau.
Gợi ý:
“Hơi thở con Sen” – Nói chuyện chuyên môn bằng ngôn ngữ dễ hiểu
“Bảy bước tới mùa hè” – Hành trình cảm xúc đầy sâu lắng của tuổi trẻ
“Khéo ăn khéo nói sẽ có được thiên hạ” – Bí quyết giao tiếp, tạo dựng mối quan hệ thành công
3. Những mẩu chuyện đầy phức tạp của người lớn
Trong khi thế giới của trẻ thơ ngập tràn cảm xúc trong trẻo, thì thế giới của người lớn (như anh Lữ, chị Ngoan, thím Lài, chị Thìn,…) lại có phần phức tạp. Đó là mối tình tay ba đầy éo le, là tình cảm thầm mến mà người trong cuộc chẳng thốt nên lời. Còn có cuộc hôn nhân đầy sóng gió, hay có những người vì ham mê cờ bạc mà phá hoại tương lai của con trẻ,…
Thế nhưng, qua lăng kính của trẻ thơ, những câu chuyện của người lớn bỗng trở nên nhẹ nhàng hơn. Chính vì thế mà khi đọc, mình không hề cảm thấy nặng nề, ngược lại có chút đồng cảm và bị cuốn hút lạ kỳ.
Điều mình cực kỳ thích trong các tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh, đặc biệt là “Mùa hè không tên” chính là cách kể chuyện rất duyên. Mình dường như sống trọn trong bầu trời ký ức – nơi có khung cảnh làng quê thanh bình, những trò chơi tuổi thơ, những xúc cảm ngây ngô, cùng mối quan hệ xoay quanh gia đình, bạn bè và mái trường.
Nguyễn Nhật Ánh còn tâm sự rằng khi bắt đầu viết truyện, tác giả chỉ phác thảo sơ lược nhân vật. Phần diễn biến tiếp theo của câu chuyện sẽ phát triển tự nhiên. Kết thúc dang dở hay có hậu, cùng với số phận khổ đau hay hạnh phúc của nhân vật sẽ phụ thuộc vào tình huống truyện.
Dẫu thời gian có phủ bụi lên kỷ niệm ấu thơ, thì đâu đó trong trái tim, chúng vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu. Và mỗi khi lật giở từng trang sách, những năm tháng ấy dường như sống lại trong tâm trí mình. Nếu bạn muốn ôn lại một chút gì đó về mùa hè của ngày xưa, thì có thể thử đọc tác phẩm “Mùa hè không tên” nhé.
Tác giả bài viết: Huỳnh Ngọc