Những chi tiết nhạy cảm như chuyện ăn chơi, tệ nạn hay bạo lực là những nội dung không nên đưa vào bản thảo sách. Đó là điều mình chỉ biết khi tham gia vào quy trình xuất bản sách, chấp bút sách cùng tác giả Hải Dương.
Viết sách khác hoàn toàn với việc viết bài đăng trên mạng xã hội hay website cá nhân. Để bản thảo đủ điều kiện xuất bản và không cần chỉnh sửa quá nhiều, mình nhận ra rằng trong quá trình xây dựng và biên tập nội dung, người viết cần biết chọn lọc tình tiết, tiết chế cảm xúc và sử dụng ngôn từ thật khéo léo để tác phẩm vừa hay, vừa dễ dàng vượt qua khâu kiểm duyệt.
1. Xác định nội dung bản thảo rõ ràng và hướng tới đúng đối tượng độc giả
Trong bài viết “5 sai lầm ai cũng có thể mắc phải khi tự xuất bản sách”, mình từng nhấn mạnh rằng nếu tác giả chỉ viết theo sở thích cá nhân mà không xác định được rõ độc giả mục tiêu thì cuốn sách sẽ rất khó bán. Bởi lẽ, biết chính xác cuốn sách viết cho ai sẽ giúp tác giả chọn được câu chuyện và giọng văn phù hợp, đồng thời định hình được cách triển khai dễ chạm đến cảm xúc người đọc.
Một cuốn sách không hợp gu hoặc có nội dung thiếu định hướng, thiếu thông điệp rõ ràng sẽ rất dễ bị độc giả bỏ qua ngay từ khi lật giở những trang sách đầu tiên.
Chính vì vậy, khi chuẩn bị cho quy trình xuất bản sách, chấp bút hoặc biên tập bất kỳ bản thảo nào của khách hàng, mình và đội ngũ án thư luôn dành thời gian trao đổi để cùng tác giả làm rõ những điểm quan trọng sau:
- Cuốn sách ra đời với mục đích chia sẻ kỷ niệm, kinh nghiệm, truyền cảm hứng hay để quảng bá thương hiệu cá nhân?
- Tác giả hình dung đối tượng người đọc lý tưởng của cuốn sách là ai (độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, mối quan tâm…)?
- Sau khi đọc xong, tác giả muốn độc giả hiểu được điều gì hoặc thay đổi điều gì?
- Thông điệp hoặc giá trị cốt lõi mà tác giả muốn gửi gắm là gì?
2. Giữ ngôn ngữ chuẩn mực và chọn lọc chi tiết phù hợp
Chuyện ăn chơi, tệ nạn hay bạo lực là những nội dung không nên xuất hiện trong bản thảo sách. Trước đây, khi đọc, mình từng bắt gặp nhiều tác phẩm có những chi tiết như vậy, nên lúc mới bắt đầu viết cho khách hàng mình cũng vô tư đưa chúng vào bản thảo. Nhưng đến khâu biên tập, hầu hết những chi tiết đó đều phải chỉnh sửa hoặc lược bỏ, dù đó là câu chuyện thật do chính tác giả chia sẻ.
Tất nhiên, điều này không phải lúc nào cũng là tuyệt đối. Nhiều cuốn sách nổi tiếng vẫn đề cập đến những mặt tối của con người, nhưng đó đều là những tác phẩm kinh điển thuộc về các “tay viết” lỗi lạc. Hoặc đôi khi cũng có tác giả là chuyên gia trong lĩnh vực tâm lý, giáo dục,… khai thác vấn đề tệ nạn để phân tích và cảnh tỉnh người đọc.
Với những cuốn sách tự xuất bản để lưu giữ kỷ niệm, truyền cảm hứng hoặc xây dựng thương hiệu cá nhân, việc đưa vào những chi tiết ấy nếu không khéo léo có thể khiến nội dung trở nên phản cảm, lệch lạc và bị nhà xuất bản từ chối.
Gợi ý:
Làm thế nào để bắt đầu sự nghiệp ghostwriting từ con số 0?
7 bước viết truyện ngắn cơ bản mà mình thường xuyên áp dụng
Xuất bản sách có lợi cho việc xây dựng thương hiệu cá nhân không?
3. Tuân thủ quy định về bản quyền và pháp lý trong quy trình xuất bản sách
Viết sách là một hành trình sáng tạo đầy cảm hứng, nhưng nó cũng phải nằm trong khuôn khổ của pháp luật. Vậy nên, đừng bao giờ nghĩ đến chuyện “mượn tạm” ý tưởng, câu chữ hay hình ảnh của người khác mà không xin phép hoặc không có trích dẫn đầy đủ.
Đôi khi đọc được một đoạn văn hay hoặc một câu nói tâm đắc, có thể người viết sẽ muốn “mượn” nó để làm rõ quan điểm trong bản thảo của mình. Thế nhưng, nếu cứ vô tư bê nguyên vào bản thảo mà không xin bản quyền (nếu cần) hoặc không chú thích nguồn gốc rõ ràng, nghĩa là bạn đang vi phạm bản quyền. Điều này không chỉ khiến bản thảo bị từ chối, mà nghiêm trọng hơn là còn khiến tác giả vướng vào tranh chấp pháp lý sau này.
Ngoài ra, Luật Xuất Bản Việt Nam cũng có quy định rõ về các thủ tục pháp lý cần tuân thủ trong quy trình xuất bản sách. Bạn có thể tìm và tham khảo bộ luật này để hiểu rõ hơn.
4. Hoàn thiện hình thức bản thảo: chính tả, định dạng và trình bày
Hoàn thiện nội dung mới chỉ là một nửa chặng đường trong quy trình xuất bản sách. Phần còn lại nằm ở hình thức bản thảo. Một cuốn sách dù viết hay đến đâu nhưng còn lỗi chính tả, trình bày thiếu thống nhất hay định dạng rối mắt thì vẫn chưa đủ tiêu chuẩn để bước sang các giai đoạn xuất bản tiếp theo.
Nhiều người viết thường nghĩ rằng nhà xuất bản sẽ đảm nhận phần này. Nhưng thực tế, nếu bản thảo đã được trình bày chỉn chu ngay từ đầu, mọi khâu tiếp theo trong quy trình xuất bản sách sẽ có thể diễn ra nhanh chóng và thuận lợi hơn rất nhiều.
Từ kinh nghiệm làm việc thực tế, mình luôn xem khâu rà soát và hoàn thiện hình thức bản thảo như một bước không thể bỏ qua trong quy trình xuất bản sách chuyên nghiệp.
Với các dự án cá nhân, sau khi tự biên tập và định dạng bản thảo, mình vẫn luôn sẵn sàng phối hợp cùng biên tập viên của nhà xuất bản để rà soát lại lỗi chính tả và trình bày nhiều lần, đảm bảo mọi thứ thật chỉnh chu trước khi xin giấy phép và in ấn. Còn với các dự án của án thư, chúng mình có hẳn đội ngũ chuyên trách từ biên tập nội dung cho đến dàn trang, luôn sẵn sàng hỗ trợ tác giả hoàn thiện bất cứ bản thảo nào.
Quy trình xuất bản sách là một hành trình dài, đòi hỏi người viết phải cẩn trọng từ việc triển khai nội dung đến chăm chút cho hình thức bản thảo. Chỉ khi hiểu rõ quy chuẩn xuất bản, tác giả mới có thể chủ động xây dựng một bản thảo đạt yêu cầu và sẵn sàng đến với độc giả. Nếu bạn đang ấp ủ mục tiêu xuất bản cuốn sách của riêng mình nhưng vẫn chưa hiểu rõ về quy chuẩn và quy trình xuất bản sách, đừng ngần ngại liên hệ với án thư qua email anthu.contact@gmail.com để được tư vấn nhé!
Tác giả bài viết: Ngọc Ánh