Nhà văn nổi tiếng người Nga M.Gorki đã từng nói: “Văn học giúp con người hiểu được bản thân, nâng cao niềm tin vào chính mình và làm nảy nở ở con người khát vọng hướng tới chân lý.” Quả thực, mỗi cuốn sách đều mang đến ít nhiều những bài học chân thực về cuộc sống và con người. Trong số đó, có mười cuốn truyện dài hay mà mình cực kỳ tâm đắc, bởi chúng không chỉ giàu ý nghĩa nhân văn mà còn đem đến những giá trị sâu sắc.
1. Ông Già và Biển Cả – Ernest Hemingway
Cuốn sách “Ông Già và Biển Cả” là cuốn truyện dài hay do nhà văn Ernest Hemingway viết và xuất bản vào năm 1952. Câu chuyện kể về hành trình vô cùng gian nan của ông lão Santiago trong công cuộc chinh phục một con cá kiếm khổng lồ.
Suốt ba ngày lênh đênh trên biển, ông đã phải đối đầu với vô vàn thử thách đến nỗi ảnh hưởng đến tính mạng. Ban đầu, Santiago gần như thu phục được con cá kiếm – một trong những con cá đẹp và lớn nhất trên đời. Thế nhưng, bỗng dưng một bầy cá mập xuất hiện tranh giành và ông lão phải vật lộn chiến đấu với chúng. Cuối cùng, thành quả duy nhất mà Santiago có được chỉ là một bộ xương của con cá kiếm.
Dù cái kết có phần tiếc nuối, nhưng thông qua đó nhà văn muốn tôn vinh tinh thần kiên trì và bền bỉ đến cùng của ông lão Santiago. Cuộc chiến giữa ông lão và với bầy cá mập là một cuộc chiến không cân sức, nhưng Santiago vẫn tin tưởng vào bản thân và nỗ lực vì mục tiêu của mình.
2. Hoàng tử bé – Antoine de Saint-Exupéry
“Hoàng Tử Bé” là một trong những tác phẩm văn học thiếu nhi được yêu thích và dịch ra nhiều thứ tiếng nhất trong kho tàng văn học Pháp. Câu chuyện bắt đầu khi một phi công tình cờ gặp Hoàng Tử Bé khi đang mắc kẹt giữa sa mạc. Và rồi chàng hoàng tử đã kể lại những chuyến du hành của mình đến các hành tinh khác nhau.
Trong mỗi cuộc ghé thăm, Hoàng Tử Bé đều gặp gỡ những nhân vật khác nhau. Đó là vị vua cô độc nhưng thích áp đặt quyền lực của mình lên người khác. Hay là gã khoác lác chỉ biết đề cao bản thân. Hoặc là gã nghiện rượu chỉ biết chìm đắm trong cơn say để quên đi nỗi xấu hổ. Từ những lần gặp gỡ đó, Hoàng Tử Bé nhận ra nhiều bài học sâu sắc về con người và giá trị cuộc sống.
Có một triết lý trong cuốn truyện dài hay này mà mình nhớ mãi: “Chỉ có thể bằng trái tim, cậu mới nhìn nhận mọi việc một cách đúng đắn; điều quan trọng nhất luôn không thể nhìn thấy bằng mắt thường.”
Gợi ý
“Đốt Cháy” – Khi tình cảm thầm mến được hồi đáp
“Không Gia Đình” – Câu chuyện nhân văn về sự chia ly
“Không Gia Đình” – Cách tìm thấy niềm vui của người trưởng thành
3. Không gia đình – Hector Malot
“Không Gia Đình” là cuốn truyện dài hay nổi tiếng nhất của nhà văn người Pháp Hector Malot, kể về cuộc đời phiêu bạt đầy sóng gió của cậu bé mồ côi Remi. Từ nhỏ, Remi được mẹ nuôi Barberin yêu thương như con ruột. Thế nhưng, cha nuôi lại ghét bỏ Remi và bán cậu cho một ông bầu gánh xiếc lang thang tên là Vitalis. Từ đó, cuộc đời của Remi bước sang một trang mới.
Ông bầu không chỉ là người thầy mà còn là người cha thứ hai của Remi. Ông dạy cậu đọc chữ, chơi nhạc, biểu diễn xiếc và quan trọng nhất là những bài học về đạo đức và phẩm chất đáng quý của con người. Bên cạnh đó, cùng với sự đồng hành của ba chú chó trung thành trong gánh xiếc, Remi đã trải qua những ngày tháng đầy ắp kỷ niệm.
Vậy mà, niềm vui chẳng thể kéo dài được lâu. Các thành viên trong gánh xiếc lần lượt qua đời, Remi lại trở nên cô độc và đối mặt với những biến cố tưởng chừng không thể vượt qua. Sau bao khó khăn, cậu vẫn giữ vững tấm lòng cao thượng và trái tim nhân hậu. Cuối cùng, vào một ngày, Remi đã được đoàn tụ với gia đình ruột thịt của mình.
4. Những người khốn khổ – Victor Hugo
“Những người khốn khổ” của Victor Hugo khắc họa một cách chân thực những mảnh đời khổ cực trong xã hội Pháp khoảng thế kỷ XIX. Nhân vật chính Giăng-van-giăng là một người nông dân bị kết án ngồi tù chỉ vì ăn trộm bánh mì để nuôi gia đình đang đói khát.
Khi vượt ngục, bản án dành cho ông ngày càng nặng hơn. Sau này khi đã được thả ra, Giăng-van-giăng vẫn phải đối diện với sự dè bỉu và coi thường từ mọi người xung quanh. Cuối cùng, chính sự khinh miệt của mọi người đã đẩy ông xuống vực sâu.
Ngoài Giăng-van-giăng, cuốn truyện dài hay này còn có nhiều nhân vật với số phận và cảnh đời khác nữa, tạo nên bức tranh đa chiều về cuộc sống nghèo khổ. Để được sống, họ phải không ngừng tìm kiếm con đường giải thoát cho chính mình.
5. Số đỏ – Vũ Trọng Phụng
“Số đỏ” là một trong những cuốn truyện dài hay nổi bật nhất của nhà văn Vũ Trọng Phụng. Tác phẩm lột tả một cách chân thực, thẳng thừng chế giễu thói hư tật xấu của xã hội Việt Nam giai đoạn 1930 – 1940.
Nhân vật chính Xuân Tóc Đỏ là một anh chàng vô học, nhưng lại vô tình trở thành biểu tượng của “người văn minh mới” qua hàng loạt may mắn và hiểu lầm kỳ lạ. Với ngòi bút châm biếm sắc bén của Vũ Trọng Phụng, mình có thể mường tượng ra một xã hội đầy lố lăng, giả tạo và chạy theo danh vọng mù quáng. Mỗi nhân vật trong tác phẩm như cụ cố Hồng, cô Ánh Tuyết,… đều là một mắt xích trong việc phơi bày sự suy đồi đạo đức của “xã hội văn minh” thời bấy giờ.
6. Lều Chõng – Ngô Tất Tố
Nếu từng đọc các tác phẩm của Ngô Tất Tố, chắc hẳn bạn không thể bỏ qua cuốn truyện dài hay “Lều Chõng”. Câu chuyện khắc họa con đường tiến thân thông qua khoa cử đầy gian truân của kẻ sĩ dưới thời phong kiến. Nhân vật chính trong truyện là Vân Hạc – một con người tài hoa hay chữ, nhưng gặp nhiều lận đận trên con đường thi cử.
Tác phẩm không chỉ thuật lại hành trình đèn sách của một nho sĩ, mà còn là bức tranh chân thực về xã hội phong kiến thời đó. Để đạt được các danh hiệu cao quý như ông Đồ, ông Nghè, Thám Hoa,… các sĩ tử đã phải đánh đổi máu, nước mắt và cả đạo đức. Ngôn Tất Tố đã vạch trần mọi âm mưu và thủ đoạn lừa dối trắng trợn tại nơi trường thi.
Kết thúc tác phẩm, sau khi thấm thía sự nguy hiểm của nơi quan trường, Vân Hạc lựa chọn từ bỏ mộng công danh. Anh thà làm cây thông thanh cao đứng giữa trời còn hơn dấn thân vào con đường chông gai ấy.
7. Đất rừng phương Nam – Đoàn Giỏi
“Đất rừng Phương Nam” của Đoàn Giỏi là cuốn truyện dài hay lấy bối cảnh tại miền Tây Nam Bộ vào những năm 1945. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, An cùng gia đình rời thành phố và đi lánh nạn ở vùng quê. Trên hành trình, An gặp gỡ và kết bạn với những đứa trẻ cùng trang lứa và trải nghiệm cuộc sống nông thôn. Tuy nhiên, sau một trận đánh, cậu lại lạc mất gia đình và đối mặt với muôn vàn khó khăn.
Không chỉ kể về hành trình trưởng thành của cậu bé An, “Đất rừng phương Nam” còn làm nổi bật cảnh quan thiên nhiên rừng ngập mặn và vẻ đẹp của con người Nam Bộ. Nếu bạn đang tìm một tác phẩm về thiên nhiên và lịch sử Việt Nam, mình tin chắc “Đất rừng phương Nam” là cuốn sách bạn không thể bỏ qua.
Trên đây là mười cuốn truyện dài hay mà mình đặc biệt tâm đắc, mỗi tác phẩm đều sẽ mang đến những bài học nhân văn và giá trị sâu sắc. Nếu là người yêu văn học, hãy thử một lần đọc các tác phẩm kể trên và chia sẻ cho “án thư” biết đâu là cuốn sách để lại cho bạn nhiều cảm xúc nhất dưới phần bình luận của nhé!
Tác giả bài viết: Huỳnh Ngọc